{"id":860,"date":"2023-01-11T20:11:18","date_gmt":"2023-01-11T19:11:18","guid":{"rendered":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/?p=860"},"modified":"2023-01-11T23:38:52","modified_gmt":"2023-01-11T22:38:52","slug":"10-odkryc-w-medycynie-ktore-zmienily-dzieje-ludzkosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/?p=860","title":{"rendered":"10 ODKRY\u0106 W MEDYCYNIE, KT\u00d3RE ZMIENI\u0141Y DZIEJE LUDZKO\u015aCI"},"content":{"rendered":"\n

1. Penicylina<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W roku 1928 szkocki bakteriolog i lekarz Aleksander Fleming pozostawi\u0142 kilka odkrytych naczy\u0144 laboratoryjnych z gronkowcem przed wyjazdem na urlop. Gdy wr\u00f3ci\u0142, spostrzeg\u0142, \u017ce w niekt\u00f3rych naczyniach namno\u017cy\u0142y si\u0119 bakterie, podczas gdy w innych s\u0105 one nieobecne. Zamiast tego wytworzy\u0142a si\u0119 w nich ple\u015b\u0144. Wszystkie bakterie gromadz\u0105ce si\u0119 wok\u00f3\u0142 ple\u015bni umiera\u0142y. Flemming doszed\u0142 do wniosku, \u017ce musi ona wytwarza\u0107 substancj\u0119 bakteriob\u00f3jcz\u0105. Nazwa\u0142 j\u0105 penicylin\u0105 i przez kolejne lata pracowa\u0142 nad jej wyizolowaniem, by mog\u0142a by\u0107 wykorzystywana w leczeniu zaka\u017ce\u0144. Cho\u0107 nigdy mu si\u0119 to nie uda\u0142o, jego wk\u0142ad w rozw\u00f3j medycyny jest nieoceniony. Penicylina to obecnie najcz\u0119\u015bciej stosowany na \u015bwiecie lek w infekcjach bakteryjnych. Za swoje odkrycie Fleming otrzyma\u0142 w 1945 roku Nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie medycyny.<\/p>\n\n\n\n

2. Promienie rentgenowskie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czy operacja mia\u0142aby szans\u0119 zako\u0144czy\u0107 si\u0119 sukcesem, gdyby\u015bmy nie mogli zajrze\u0107 w g\u0142\u0105b ludzkiego cia\u0142a i sprawdzi\u0107, gdzie tkwi problem? Kt\u00f3ra ko\u015b\u0107 jest z\u0142amana, w kt\u00f3rym organie wewn\u0119trznym wyst\u0119puj\u0105 zmiany? Na pewno nie. Promienie rentgena s\u0105 doskona\u0142ym przyk\u0142adem przypadkowego odkrycia, jakich wiele na przestrzeni minionych stuleci. W 1895 roku niemiecki fizyk Wilhelm R\u00f6ntgen robi\u0105c do\u015bwiadczenia na r\u00f3\u017cnych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach \u015bwiat\u0142a, odkry\u0142 zupe\u0142nie nowy typ promieniowania.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tkowo naukowiec nikomu nie przyznawa\u0142 si\u0119 do swojego odkrycia, a w eksperymenty zaanga\u017cowa\u0142 \u017con\u0119. Po\u0142o\u017cy\u0142 jej r\u0119k\u0119 tak, aby przechodzi\u0142o przez ni\u0105 promieniowanie, a nast\u0119pnie zrobi\u0142 zdj\u0119cie. Na kliszy ukaza\u0142y si\u0119 ko\u015bci jej r\u0119ki. Odkrycie niemieckiego fizyka wywo\u0142a\u0142o niema\u0142e poruszenie i wr\u0119cz nie mie\u015bci\u0142o si\u0119 w g\u0142owie. W czasach wsp\u00f3\u0142czesnych R\u00f6ntgenowi szkielet mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 bowiem dopiero po \u015bmierci. Obecnie badanie RTG jest podstawowym narz\u0119dziem diagnostycznym w wielu dziedzinach medycyny, w tym w ortopedii, stomatologii czy onkologii.<\/p>\n\n\n\n

3. Znieczulenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Posiadaj\u0105cy coraz wi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119 na temat anatomii cz\u0142owieka lekarze potrafili ju\u017c skutecznie ratowa\u0107 ludzkie \u017cycie. Przez ca\u0142e stulecia pacjenci nie byli jednak w jakikolwiek spos\u00f3b znieczulani do operacji, przez co zabieg stawa\u0142 dla nich si\u0119 trudn\u0105 do wytrzymania katorg\u0105. Chorzy byli przywi\u0105zywani do sto\u0142u lub si\u0142\u0105 przytrzymywani przez asystent\u00f3w. Chirurg mia\u0142 natomiast tylko chwil\u0119 na przeprowadzenie zabiegu.<\/p>\n\n\n\n

Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 dopiero w latach 40. XIX w. Kilku badaczy niezale\u017cnie od siebie zacz\u0119\u0142o testowa\u0107 r\u00f3\u017cnego typu substancje, kt\u00f3re potrafi\u0142yby skutecznie u\u015bmierza\u0107 b\u00f3l, by\u0142 to m.in. podtlenek azotu, chloroform oraz p\u0142ynny eter. Pierwszy zabieg z wykorzystaniem eteru odby\u0142 si\u0119 w 1846 roku. Poda\u0142 go William Morton \u2013 dentysta z Bostonu, kt\u00f3ry przez kilka wcze\u015bniejszych miesi\u0119cy eksperymentowa\u0142 z t\u0105 substancj\u0105. Zabieg zako\u0144czy\u0142 si\u0119 sukcesem, pacjent nie krzycza\u0142, a gdy by\u0142o ju\u017c po wszystkim, przyzna\u0142 \u017ce nic nie czu\u0142. Wie\u015b\u0107 o sukcesie szybko rozesz\u0142a si\u0119 w \u015brodowisku medycznym. I tak sw\u00f3j pocz\u0105tek mia\u0142a anestezjologia. Dzi\u0119ki dost\u0119pnym \u00f3wcze\u015bnie \u015brodkom znieczulaj\u0105cym zabiegi operacyjne wreszcie mog\u0142y trwa\u0107 d\u0142u\u017cej ni\u017c kilka minut.<\/p>\n\n\n\n

4. Badania nad bakteriami (odkrycie, \u017ce choroby wywo\u0142ywane s\u0105 przez mikroorganizmy)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zanim w XIX odkryto, \u017ce mikroorganizmy mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 choroby, nikt specjalnie nie przejmowa\u0142 si\u0119 zachowywaniem higieny. Nawet lekarze nie zajmowali sobie g\u0142owy myciem r\u0105k przed operacj\u0105 czy sekcj\u0105 zw\u0142ok. Nikt wtedy jeszcze nie wi\u0105za\u0142 zaka\u017ce\u0144 z istnieniem bakterii. Wszystko zmieni\u0142o si\u0119 w roku 1854, kiedy to angielski lekarz John Snow pr\u00f3bowa\u0142 wyja\u015bni\u0107 przyczyn\u0119 wybuchu epidemii cholery w londy\u0144skiej dzielnicy Soho. W ci\u0105gu kilkunastu dni \u015bmier\u0107 z jej powodu ponios\u0142y setki os\u00f3b. Lekarze rozk\u0142adali r\u0119ce.<\/p>\n\n\n\n

John Snow nie da\u0142 jednak za wygran\u0105. Wszystkie przypadki zachorowa\u0144 postanowi\u0142 nanie\u015b\u0107 na map\u0119. Niemal natychmiast spostrzeg\u0142, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ognisk choroby koncentruje si\u0119 wok\u00f3\u0142 pompy wodnej na Broad Street. Nie mia\u0142 wtedy jeszcze narz\u0119dzi, kt\u00f3re pozwoli\u0142by zidentyfikowa\u0107 patogen. Opieraj\u0105c si\u0119 na wynikach swoich bada\u0144, uda\u0142o mu si\u0119 przekona\u0107 lokalne w\u0142adze do usuni\u0119cia uchwytu pompy. I tak sytuacja zacz\u0119\u0142a powoli si\u0119 uspokaja\u0107. Samego istnienia mikroorganizm\u00f3w dowi\u00f3d\u0142 dopiero francuski chemik i mikrobiolog Louis Pasteur. 3 jego dzieci zmar\u0142o na tyfus, co szczeg\u00f3lnie zmotywowa\u0142o go do poszukiwania odpowiedzi na pytanie o przyczyny chor\u00f3b zaka\u017anych. Znalaz\u0142 j\u0105, pracuj\u0105c w przemy\u015ble winiarskim. Pasteura zastanawia\u0142o, dlaczego wino kwa\u015bnieje. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce odpowiedzialne za ten proces s\u0105 drobnoustroje. Co wi\u0119cej, odkry\u0142, \u017ce mo\u017cna si\u0119 ich pozby\u0107 poprzez ogrzewanie. Tak narodzi\u0142a si\u0119 pasteryzacja.<\/p>\n\n\n\n

5. Odkrycie struktury DNA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kwasy nukleinowe po raz pierwszy zosta\u0142y zauwa\u017cone w 1869 roku przez szwajcarskiego badacza metabolizmu kom\u00f3rki Johanna Friedrich Mieschera, kt\u00f3ry wyizolowa\u0142 je z nasi\u0105kni\u0119tych rop\u0105 banda\u017cy swoich pacjent\u00f3w. O tym, \u017ce DNA ma struktur\u0119 podw\u00f3jnej helisy \u015bwiat dowiedzia\u0142 si\u0119 w roku 1853 za spraw\u0105 Jamesa Watsona i Francisa Cricka, kt\u00f3rzy jako pierwsi j\u0105 opisali. Trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce obydwaj panowie pewnie nie cieszyliby si\u0119 Nagrod\u0105 Nobla za swoje odkrycie, gdyby nie ogromny wk\u0142ad Rosalind Franklin, specjalistki w dziedzinie rentgenografii strukturalnej, kt\u00f3ra jako pierwsza wykona\u0142a zdj\u0119cie RTG sodowej soli DNA, na kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej swoje prace opierali Crick i Watson. Mimo i\u017c Franklin by\u0142a bez w\u0105tpienia wsp\u00f3\u0142autork\u0105 odkrycia struktury DNA, jej nazwisko zosta\u0142o pomini\u0119te przez Komitet Noblowski.<\/p>\n\n\n\n

6. In vitro<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W roku 1977 brytyjski ginekolog Patrick Steptoe po raz pierwszy pobra\u0142 kom\u00f3rki jajowe z kobiecych jajowod\u00f3w. Nast\u0119pnie z pomoc\u0105 innego naukowca, Roberta Edwardsa, uda\u0142o mu si\u0119 przeprowadzi\u0107 pierwsz\u0105 na \u015bwiecie procedur\u0119 zap\u0142odnienia pozaustrojowego, a gotow\u0105 zygot\u0119 wprowadzi\u0107 do macicy. Wysi\u0142ki obu pan\u00f3w zako\u0144czy\u0142y si\u0119 sukcesem 25 lipca 1978 roku, gdy na \u015bwiat przysz\u0142a Louise Joy Brown \u2013 pierwsze dziecko pocz\u0119te w wyniku metody in vitro. Obecnie dzi\u0119ki niej wiele niep\u0142odnych par ma szans\u0119 doczeka\u0107 si\u0119 upragnionego potomstwa.<\/p>\n\n\n\n

7. Odkrycie grup krwi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cliwo\u015b\u0107 przetaczania krwi spotka\u0142a si\u0119 aprobat\u0105 \u015brodowiska medycznego w ca\u0142ej Europie. Co jaki\u015b czas pojawi\u0142y si\u0119 jednak doniesienia o licznych zgonach. Lekarze zachodzili w g\u0142ow\u0119, dlaczego jedne transfuzje ko\u0144czy\u0142y si\u0119 sukcesem, a inne nie? Odpowiedz na to pytanie znalaz\u0142 w 1901 roku austriacki lekarz Landsteiner. Miesza\u0142 on pr\u00f3bki krwi r\u00f3\u017cnych pacjent\u00f3w i obserwowa\u0142, co si\u0119 z nimi dzieje. Czasem krew miesza\u0142a si\u0119 prawid\u0142owo, czasem powstawa\u0142y w niej grudki. Badacz doszed\u0142 do wniosku, \u017ce owe grudki, powstaj\u0105 wtedy, gdy pewne bia\u0142ka we krwi biorcy (zwane dzi\u015b przeciwcia\u0142ami) \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z innymi bia\u0142kami (antygenami) zlokalizowanymi na powierzchni krwinek dawcy.<\/p>\n\n\n\n

Landsteiner stwierdzi\u0142, \u017ce pr\u00f3bki krwi pochodz\u0105ce od r\u00f3\u017cnych os\u00f3b mog\u0105 si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0107. Tak naukowiec wyodr\u0119bni\u0142 cztery grupy krwi \u2013 A, B, AB oraz 0 (kt\u00f3r\u0105 pocz\u0105tkowo oznaczy\u0142 jako C). Zauwa\u017cy\u0142 te\u017c, \u017ce transfuzja krwi mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 si\u0119 sukcesem wtedy, gdy grupy krwi dawcy i biorcy s\u0105 identyczne. Za swoje okrycia w roku 1930 przyznano Landsteinerowi nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie medycyny. Dzi\u0119ki nim dowiedzieli\u015bmy, w jaki spos\u00f3b uk\u0142ad odporno\u015bciowy atakuje odmienn\u0105 grup\u0119 krwi, rozpoznaj\u0105c w niej cia\u0142o obce. Bez tej wiedzy na pewno nie mogliby\u015bmy dzi\u015b bezpiecznie przeprowadza\u0107 transfuzji krwi.<\/p>\n\n\n\n

8. Szczepionka na osp\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Szalej\u0105ca w XVIII w. epidemia ospy prawdziwej zabi\u0142a przesz\u0142o 40 mln ludzi. Lekarze nie znali jej przyczyny, nie mieli te\u017c na ni\u0105 \u017cadnego skutecznego lekarstwa. A\u017c do momentu, kiedy Edward Jenner, lekarz z ma\u0142ej angielskiej wioski, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy pracuj\u0105cy przy udoju kr\u00f3w s\u0105 bardziej ni\u017c inni odporni na zaka\u017cenie osp\u0105. Wi\u0105za\u0142 to z faktem, \u017ce wcze\u015bniej przeszli oni ju\u017c \u0142agodniejsz\u0105 w przebiegu osp\u0119 krowi\u0105, tzw. krowiank\u0119. Wywo\u0142ywa\u0142a ona ropn\u0105 wysypk\u0119 i Jenner zastanawia\u0142 si\u0119, czy ta ropa nie chroni przypadkiem przed zachorowaniem na osp\u0119 prawdziw\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Swoj\u0105 teori\u0119 sprawdzi\u0142 podczas kolejnej fali zachorowa\u0144 w 1796 roku. Pobra\u0142 rop\u0119 s\u0105cz\u0105c\u0105 si\u0119 z krost na r\u0119kach kobiety chorej na osp\u0119 krowi\u0105 i uzyskanym p\u0142ynem zaszczepi\u0142 zdrowego ch\u0142opca. Po up\u0142ywie kilku dni na jego ciele pojawi\u0142y si\u0119 charakterystyczne p\u0119cherze, jednak dziecko szybko wyzdrowia\u0142o. Kilka tygodni p\u00f3\u017anej Jenner poda\u0142 mu szczepionk\u0119 z osp\u0105 prawdziw\u0105. Nie wyst\u0105pi\u0142y u niego \u017cadne objawy \u2013 ch\u0142opiec okaza\u0142 si\u0119 odporny na infekcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

9. Odkrycie insuliny \/ leku na cukrzyc\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kolejne odkrycie wydaje si\u0119 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, poniewa\u017c pozwoli\u0142o uratowa\u0107 \u017cycie milionom ludzi cierpi\u0105cym na cukrzyc\u0119, czyli chorob\u0119 metaboliczn\u0105 polegaj\u0105c\u0105 na zaburzeniach produkcji insuliny wytwarzanej przez kom\u00f3rki trzustki. Choroba charakteryzuje si\u0119 podwy\u017cszonym poziomem glukozy we krwi i nieleczona mo\u017ce prowadzi\u0107 do niewydolno\u015bci wielu narz\u0105d\u00f3w wewn\u0119trznych. Poszukiwaniem leku na cukrzyce badacze zajmowali si\u0119 od si\u0119 od stuleci. Jednak prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 dopiero pod koniec XIX w. To wtedy odkryto, \u017ce wszystkich cukrzyk\u00f3w \u0142\u0105czy jedno \u2013 uszkodzenie fragmentu trzustki odpowiedzialnego za produkcj\u0119 insuliny, hormonu reguluj\u0105cego poziom cukru we krwi. W roku 1920 roku kanadyjski lekarz Frederick Banting wraz z asystuj\u0105cym mu Charlesem Bestem badali spos\u00f3b, w jaki insulina powstaje w trzustce psa. Banting pobra\u0142 wydzielin\u0119 trzustkow\u0105 od zdrowego psa, a nast\u0119pnie wstrzykn\u0105\u0142 j\u0105 choremu na cukrzyc\u0119 czworonogowi.<\/p>\n\n\n\n

Efekt by\u0142 niesamowity. St\u0119\u017cenie glukozy u psa spad\u0142o diametralnie w ci\u0105gu zaledwie kilku godzin. To jednak nie koniec. Teraz trzeba by\u0142o znale\u017a\u0107 zwierz\u0119, kt\u00f3rego insulina jest najbardziej podobna do tej cz\u0142owieka. Wyb\u00f3r pad\u0142 na p\u0142ody kr\u00f3w. Pierwsze pr\u00f3by wstrzykni\u0119cia oczyszczonej krowiej insuliny mia\u0142y miejsce ju\u017c 2 lata p\u00f3\u017aniej. W roku 1922 zaaplikowano j\u0105 nastolatkowi umieraj\u0105cemu na cukrzyc\u0119. Zastrzyk z insuliny spowodowa\u0142, \u017ce jego stan wyra\u017anie si\u0119 poprawi\u0142. Odkrycie insuliny przez Bantinga i Besta by\u0142o momentem prze\u0142omowym w dziejach medycyny. Sprawi\u0142o, \u017ce cukrzyca nie musia\u0142a ju\u017c oznacza\u0107 wyroku \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

10. Odkrycie genetycznego pod\u0142o\u017ca raka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rak stanowi obecnie drug\u0105 co do cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania przyczyn\u0119 zgon\u00f3w na \u015bwiecie. Naukowcy od lat zajmuj\u0105 badaniem czynnik\u00f3w jego rozwoju, nie raz dochodz\u0105c do spektakularnych wniosk\u00f3w. W latach 70. istnia\u0142o co najmniej kilka teorii dotycz\u0105cych przyczyn rozwoju chor\u00f3b nowotworowych. Jedna z nich by\u0142a wynikiem obserwacji wirusa mi\u0119saka Rousa odpowiedzialnego za rozw\u00f3j chor\u00f3b nowotworowych u kurcz\u0105t. W toku bada\u0144 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wirus wprowadza w\u0142asne DNA do DNA kom\u00f3rek gospodarza.<\/p>\n\n\n\n

Niekt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce wirusowe DNA po wnikni\u0119ciu do kom\u00f3rek pozostaje u\u015bpione i uaktywnia si\u0119 dopiero pod wp\u0142ywem pewnych czynnik\u00f3w, np. dzia\u0142ania toksyn. Rakotw\u00f3rcze geny naukowcy nazwali onkogenami, przy okazji zacz\u0119li zastanawia\u0107 si\u0119, czy wyst\u0119puj\u0105 one tak\u017ce u ludzi. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce tak. Co wi\u0119cej, udowodnili, \u017ce ka\u017cdy z nas ma w sobie zal\u0105\u017cki raka, kt\u00f3re tylko czekaj\u0105 na okazj\u0119, aby da\u0107 o sobie zna\u0107. Nowotw\u00f3r jest efektem b\u0142\u0119d\u00f3w, do kt\u00f3rych dochodzi podczas podzia\u0142\u00f3w kom\u00f3rkowych. W ich trakcie ludzka kom\u00f3rka musi skopiowa\u0107 3 miliard\u00f3w zasad, z kt\u00f3rych zbudowane jest DNA. O pomy\u0142k\u0119 nietrudno. Oczywi\u015bcie kom\u00f3rki s\u0105 wyposa\u017cone w mechanizmy naprawcze, jednak ryzyka b\u0142\u0119du nie da si\u0119 wykluczy\u0107 ca\u0142kowicie.<\/p>\n\n\n\n

Trudno wyobrazi\u0107 sobie wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 medycyn\u0119 bez antybiotyk\u00f3w, szczepionek, zdj\u0119\u0107 rentgenowskich czy narkozy. A jednak jeszcze dwa- trzy stulecia temu radzono sobie bez tych wszystkich dobrodziejstw. Niemniej jednak ludzie od wiek\u00f3w d\u0105\u017cyli do poznania mechanizm\u00f3w powstawania chor\u00f3b i starali si\u0119 wszelkimi mo\u017cliwymi sposobami pr\u00f3bowa\u0107 je leczy\u0107. Z wielu odkry\u0107, kt\u00f3rych dokonali korzystamy do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

<\/h2>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1. Penicylina W roku 1928 szkocki bakteriolog i lekarz Aleksander Fleming pozostawi\u0142 kilka odkrytych naczy\u0144 laboratoryjnych z gronkowcem przed wyjazdem […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":848,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[10,20,19,2,16,5,6,3,9,4],"class_list":["post-860","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","tag-choroba","tag-choroba-nowotworowa","tag-jan-holowka","tag-onkologia","tag-onkologiczny-telefon-zaufania","tag-pacjent","tag-podkarpackie","tag-przemysl","tag-przemysl-2","tag-zdrowie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=860"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/860\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1005,"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/860\/revisions\/1005"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/onkologiaprzemysl.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}