To specjalistyczna subdyscyplina kosmetologii zajmującej się szeroko pojętą opieką kosmetologiczną nad osobami znajdującymi się na różnych etapach choroby nowotworowej. Obejmuje zabiegi pielęgnacyjne i upiększające, doradztwo w zakresie właściwej, systematycznej pielęgnacji domowej w trakcie jak i po procesie leczenia.
Zabiegi kosmetyczne dla pacjentów onkologicznych mogą przywracać komfort psychiczny i poprawić jakość życia, ale wymagają ścisłej konsultacji z onkologiem, ponieważ leczenie pozostawia organizm osłabionym. Po zakończeniu terapii można rozważyć łagodne zabiegi pielęgnacyjne, mezoterapię z kwasem hialuronowym czy zabiegi z użyciem toksyny botulinowej. Ważne jest, aby zabiegi nie zakłócały leczenia onkologicznego, a pielęgnacja skupiała się na regeneracji, nawilżaniu i wzmacnianiu bariery ochronnej skóry, z wykorzystaniem specjalistycznych, bezzapachowych kosmetyków.
U pacjentów onkologicznych należy unikać zabiegów fizykalnych w miejscu występowania nowotworu lub w jego pobliżu, a także zabiegów o silnym, ogólnoustrojowym działaniu, które mogą stymulować wzrost nowotworu lub być niebezpieczne dla pacjenta. Należą do nich: diatermia, ultradźwięki, elektroterapia w okolicy guza, laseroterapia wysokoenergetyczna, krioterapia ogólnoustrojowa, sauna, zabiegi silnie rozgrzewające, masaż głęboki w okolicy guza oraz terapia falą uderzeniową
Zabiegi, których należy unikać:
- Zabiegi o silnym oddziaływaniu cieplnym:
Diatermia, ultradźwięki, sauna czy krioterapia ogólnoustrojowa, które mogą stymulować wzrost guza.
- Elektroterapia i laseroterapia:
Elektroterapia w pobliżu guza oraz laseroterapia wysokoenergetyczna są przeciwwskazane.
- Masaż głęboki:
W przypadku nowotworów masaż głęboki w okolicy guza jest niewskazany, gdyż może zwiększać ryzyko powikłań.
- Magnetoterapia:
Badania wskazują na przeciwwskazania do stosowania magnetoterapii.
- Zabiegi w obrębie guza:
Każdy zabieg fizykoterapeutyczny w okolicy miejsca występowania nowotworu należy stosować z dużą ostrożnością lub całkowicie go unikać.
Ważne zasady postępowania:
- Konsultacja z lekarzem:
Zawsze należy konsultować plan terapii z lekarzem prowadzącym, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjenta.
- Unikanie obszarów dotkniętych chorobą:
W przypadku aktywnych nowotworów i bezpośrednio po leczeniu onkologicznym, wiele zabiegów fizykoterapeutycznych, zwłaszcza w obrębie guza, jest przeciwwskazanych.
- Indywidualne podejście:
Decyzje o zastosowaniu konkretnych zabiegów powinny uwzględniać ryzyko i korzyści dla pacjenta, jego ogólny stan zdrowia i rodzaj nowotworu.
Nowotwór jest przeciwwskazaniem do masażu z powodu teoretycznego ryzyka rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych, zwiększonego ryzyka zakrzepicy, możliwości powstawania mikrourazów, nasilenia obrzęków limfatycznych oraz niebezpieczeństwa złamań patologicznych w przypadku przerzutów do kości. Decyzję o masażu zawsze podejmuje się indywidualnie po konsultacji z lekarzem prowadzącym, ponieważ w niektórych przypadkach nowoczesne, dostosowane techniki masażu mogą być pomocne w rehabilitacji onkologicznej.
Potencjalne zagrożenia związane z masażem u osób z nowotworem:
- Ryzyko rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych:
Intensywny masaż, zwłaszcza pobudzający układ krążenia i limfatyczny, teoretycznie może przyczynić się do rozprzestrzenienia się komórek rakowych w organizmie, choć nie ma na to jednoznacznych dowodów naukowych.
- Ryzyko zakrzepicy i zatorowości:
Chorzy onkologicznie są bardziej narażeni na powstawanie zakrzepów. Masaż może sprzyjać ich oderwaniu, co może prowadzić do groźnej zatorowości płucnej.
- Ryzyko mikrourazów:
U pacjentów z przerzutami nowotworowymi, szczególnie w kościach, masaż może prowadzić do mikrourazów, które mogą skutkować poważnymi powikłaniami.
- Złamania patologiczne:
W przypadku przerzutów do kości, delikatna struktura kości jest osłabiona, co zwiększa ryzyko złamań, zwłaszcza przy niewłaściwej technice masażu.
- Nasilenie obrzęków limfatycznych:
Masaż może nasilić obrzęki limfatyczne, szczególnie u osób, które miały usunięte węzły chłonne, na przykład po mastektomii.
Współczesne podejście i indywidualna ocena:
- Zmiana podejścia:
Dawniej nowotwór był bezwzględnym przeciwwskazaniem do masażu. Obecnie podejście jest bardziej elastyczne, a decyzję podejmuje się indywidualnie, biorąc pod uwagę stan pacjenta, rodzaj i stadium nowotworu, a także przebieg leczenia.
- Konsultacja z lekarzem:
Każdy przypadek wymaga ścisłej konsultacji z lekarzem prowadzącym pacjenta.
- Bezpieczne formy terapii:
Istnieją bezpieczne formy masażu i terapii manualnej, dostosowane do potrzeb pacjentów onkologicznych, które są stosowane pod nadzorem specjalistów i nie ingerują w miejsca zmian nowotworowych.
Zwiększająca się liczba pacjentów onkologicznych w gabinetach kosmetologicznych to nowy rodzaj klientów, którzy stawiają nowe wyzwania zabiegowe i pielęgnacyjne przed kosmetologami i specjalistami branży beauty. O ile nowoczesne leczenie onkologiczne jest niezwykle skuteczne to jednak niesie za sobą skutki uboczne w postaci podrażnień skórnych. Zatem specjaliści branży kosmetologicznej potrzebują posiąść fachową wiedzę i umiejętności, które pozwolą im spełnić oczekiwania klienta, który wymaga szczególnej opieki i empatii.
